Pomnik Kornela Ujejskiego

Tuż za Bramą Portową wśród parkowej zieleni w pobliżu Placu Zwycięstwa znajduje się piękny monument charakteryzujący się elegancką prostotą typową dla polskiego klasycyzmu. Kornel Ujejski, którego popiersie stoi na smukłym granitowym cokole nie jest szczecinianom zbyt bliski, a szkoda gdyż w poniemieckim Szczecinie stanowi jeden z nielicznych typowo polskich akcentów.

 

Popiersie Kornela Ujejskiego Jak wielu innych przesiedleńców do Szczecina, popiersie wieszcza przyjechało z utraconych Kresów Wschodnich, a dokładniej z Lwowa. Pierwotnie popiersie zostało odsłonięte 9 grudnia 1901 we Lwowie przy ul. Akademickiej.[1] W 1944 roku, po wkroczeniu Armii Czerwonej, pomnik został zdemontowany i po wojnie trafił do parku w Wilanowie, gdzie składowano przeniesione z Kresów różne pomniki, z którymi nie wiedziano co zrobić.[2] Do Szczecina pomnik trafił 9 grudnia 1956 roku, lecz jego oficjalne odsłonięcie odbyło się dopiero po 50 latach – w 2006 roku.[3]

 

Popiersie wykonano z brązu na podstawie projektu Antoniego Popiela. Na cokole pomnika umieszczono brązową lirę z rozerwanymi kajdanami, na tle karty zatytułowanej „Chorał”, pochodni i gałązki laurowej.[4]

 

Sam Kornel Ujejski (1823-1897) to jeden z najważniejszych przedstawicieli polskiego romantyzmu, który był bardzo popularny w XIX wieku, a obecnie jest niestety trochę zapomniany. Urodził się 12 września 1823 w Beremianach na Podolu. Pochodził z zamożnej rodziny szlacheckiej, która w roku 1839 roku przeprowadziła się w okolice Lwowa. Zainspirowany patriotycznymi ideami, zaangażował się w działalność konspiracyjną. W 1847 wyjechał do Paryża. W Brukseli poznał Joachima Lelewela, w Paryżu Józefa Bohdana Zaleskiego, Fryderyka Chopina, Juliusza Słowackiego. W 1848 roku powrócił do Polski. Był członkiem tajnej organizacji rewolucyjnej. W 1868 za wiersze z cyklu Dla Moskali, poświęconego oficerom rosyjskim, którzy popierali naród polski w dążeniach niepodległościowych, władze wytoczyły mu proces sądowy. Po upadku powstania styczniowego zajął się działalnością publiczną. Był posłem do Rady Państwa w Wiedniu w latach 1877-1878. Nie zgadzał się z linią polityczną reprezentowaną przez konserwatystów z kręgu tzw. stańczyków.[5]


Do najbardziej znanych utworów Kornela Ujejskiego należą napisany pod wrażeniem rzezi galicyjskiej 1846r. i wydany w roku Wiosny Ludów Chorał („Z dymem pożarów, z kurzem krwi bratniej”), liryki z cyklu Skargi Jeremiego (1847) Melodie Biblijne (1852) oraz wiersz Maraton (1845).[6]   

 

Warto pamiętać, że Ujejski był nie tylko poetą romantycznym ale i piewcą niepodległej Polski, działaczem politycznym i społecznym, patriotą i powstańcem. Słowa poety umieszczone z tyłu przesiedlonego z macierzy cokołu „Narodzie mój bądź szczęśliwy” mogą dodawać szczecinianom otuchy w poszukiwaniu własnej tożsamości na ziemiach o obcej im historii.

 

Agata Stankiewicz, 2012r.



[1] Encyklopedia Szczecina, t.2, Szczecin 1999, s. 149.
[2] Janusz Ławrynowicz, Zapomniany romantyk w porcie, „Kurier Szczeciński”, 20 stycznia 2006r.
[3] Magdalena Szczepkowska, Zapomniany pomnik, „Kurier Szczeciński”, 30 listopada 2006r.
[4] Encyklopedia Szczecina, t.2, Szczecin 1999, s. 149.
[5] Marek Adamiec, Kornel Ujejski, Wirtualna Biblioteka Literatury Polskiej, dostęp 08.10.2012http://literat.ug.edu.pl/autors/ujejski.htm
[6] Julian Krzyżanowski, Dzieje Literatury Polskiej, Warszawa 1972, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, s.334.

 


Wyświetl większą mapę

Dodatkowe informacje