Leon Jessel

Urodzony 22 stycznia 1871 w Szczecinie, kompozytor i kapelmistrz. Ojciec muzyka – żydowski kupiec Samuel Jessel – pochodził z Poznania, skąd wyemigrował do USA. Tam ożenił się z Amerykanką - Mary Brock. Po powrocie do Niemiec małżeństwo zamieszkało w Szczecinie, gdzie na świat przyszła dwójka ich dzieci – Leon oraz Erna.

Leon JesselJessel pobierał nauki w Gimnazjum Mariackim (dziś IX Liceum Ogólnokształcące), które ukończył w wieku 17 lat. Początkowo pracował w handlu, który jednak porzucił na rzecz muzyki. Pobierał lekcje kompozycji i gry na instrumentach u szczecińskich muzyków.

 

W wieku 21 lat wyjechał ze Szczecina, a w wieku 23 lat porzucił gminę żydowską i przeszedł na chrześcijanizm. W tym samym roku (1894) miała miejsce premiera jego pierwszej operetki - Die Brautwerbung (Swaty) oraz ślub z Niemką - Klarą Grunewald.

 

Pracował jako chórmistrz, dyrygent, dyrektor muzyczny w wielu niemieckich miastach takich jak Mulheim, Freiberg, Kiel, Chemnitz, Neustrelitz oraz Szczecin.

 

W tym czasie powstał najbardziej znany utwór Leona Jessela - Die Parade der Zinnsoldaten (Parada ołowianych żołnierzyków). Początkowo był to utwór na pianino, który w 1911 roku Jessel zaaranżował na całą orkiestrę. Marsz zdobył światowy rozgłos w latach 20. XX w. pod tytułem The Parade of the Wooden Soldiers (Parada drewnianych żołnierzyków). W 1922 roku napisany został angielski tekst piosenki autorstwa Ballarda MacDonalda, a fragmenty utworu w różnych aranżacjach wykorzystywano w nagraniach orkiestr Calra Fentona, Paula Whitemana oraz Vincenta Lopeza. Ogromną popularność przyniosły marszowi kreskówki takie jak The Toy Shop (1928) oraz Parade of the Wooden Soldiers (1933) – film z serii przygód animowanej postaci Betty Boop. W późniejszym czasie utwór był wielokrotnie wykorzystywany przy okazji świątecznych bajek Disneya, czy też innych nagrań związanych ze Świętami Bożego Narodzenia.

 

 

W latach 1899-1905 Leon Jessel pracował jako kapelmistrz w Lubece, gdzie w 1909 roku na świat przyszła jego córka - Eva Maria Elisabeth.

 

W 1911 Jessel na stałe przeniósł się do Berlina. Tam powstały jego najbardziej znane operetki. Kompozytor skupił się na twórczości, która była w owym czasie uważana za sztukę niską i lekką w odbiorze. Powstała w 1913 roku operetka Die beiden Husaren (Dwóch huzarów) spotkała się z całkiem dobrym przyjęciem. Duży rozgłos oraz pewną pozycję zapewniła kompozytorowi w 1917 roku operetka Schwarzwaldmädel (Dziewczę ze Szwarcwaldu).

 

W 1919 roku Jessel rozwiódł się ze swoją żona Klarą, a dwa lata później ożenił się z 19 lat młodszą Anną Gerholdt. Pomimo swojego żydowskiego pochodzenia kompozytor sympatyzował z niemieckimi ruchami nacjonalistycznymi, czemu dawał wyraz w swoich utworach takich jak Hindenburg-Marsch, marsz Niech żyje niemiecka ojczyzna, czy pieśń Bądź dumny, że jesteś Niemcem. Pomimo, że Schwarzwaldmädel należała do ulubionych operetek Hitlera i Himmlera, kompozytor spotkał się z odrzuceniem ze strony nazistów. Po dojściu Hitlera do władzy Jessel bez powodzenia starał się o przyjęcie do „Związku Bojowników Niemieckiej Kultury”. W marcu tego samego roku (1933) jego żona Anna wstąpiła do NSDAP, jednak już rok później została z niej wykluczona odrzucając rozwód z mężem żydowskiego pochodzenia.

 

W 1937 roku kompozytor został wyrzucony z Reichsmusikkammer (Izba Muzyki Rzeszy), a nagrywanie i dystrybucja utworów żydowskich autorów zostały zakazane. W 1941 roku w wyniku przeszukania domu wiedeńskiego librecisty Wilhelma Stercka, znaleziony został list, który kompozytor napisał w 1939 roku i w którym żalił się przyjacielowi, że nie może tworzyć w atmosferze nienawiści do Żydów. List stał się pretekstem do aresztowania już 70-letniego kompozytora. 15 grudnia 1941 roku Leon Jessel został osadzony przez Gestapo w podziemiach Prezydium Policji przy Alexanderplatz. Z powodu bardzo złego stanu zdrowia na początku stycznia został przeniesiony do żydowskiego szpitala w Berlinie, gdzie zmarł 4 stycznia. Dziś, jeden z placów Berlina nosi nazwisko kompozytora.

 

Źródła:

Encyklopedia Szczecina, t.1, Szczecin 1999
Henryk Kunert  „Leon Jessel – maestro zapomnianej muzy” – Sedina.pl
Internetowa Encyklopedia Szczecina


Dodatkowe informacje